Amenore

Adet olmaması (Amenore)

Amenore; adet zamanı gelmesine rağmen adet kanamasının olmamasıdır.

Primer ve sekonder olmak üzere iki tipi vardır. Primer amenore, 16 yaşına kadar ilk adet kanamasının olmamasıdır. Sekonder amenore ise önceden düzenli adeti olan hastanın adet vaktinin geçmesidir.

Nasıl oluşur?
Adet kanamasının gerçekleşmesi, rahim, rahim ağzı (serviks), vajinanın normal olması, yumurtalar ile beyinde hipofiz bezi ve hipotalamus adlı yapının düzenli çalışması ile sağlanır. Bunların herhangi birindeki anormallik amenore nedeni olabilir.

Primer amenore
İlk adetin 16 yaşına kadar görülememesi durumunda çoğu hastada neden bulunamaz. Hipotroidi gibi hormonal veya genetik nedenlerden kaynaklanabilir.
Bazı vakalarda rahim ve vajinanın doğumsal anatomik anomalileri nedendir, bu yapılarda oluşan çeşitli defektler adet kanının dışarı akmasını önleyebilir.

Sekonder amenore
Bu durumun en sık nedeni gebeliğin oluşmuş olmasıdır. Bazı bayanlar emzirme döneminde adet görmeyebilirler. Bazen de doğum kontrol hapının kesilmesini takip eden birkaç ay adet görülmeyebilir, genellikle bu durum 3 aydan uzun sürmez.

Sekonder amenore nedenleri:

Duygusal stresler
Depresyon
Beslenme bozuklukları
Antidepresan ve trankilizan ilaç kullanımı
Hızlı kilo kaybı veya alımı
Kronik hastalıklar ( böbrek yetmezliği, kolit)

Altı aydan uzun süren amenorelerde neden genellikle devam eden stres durumudur. Anoreksia nevroza (yeme bozukluğu) nedeniyle hızlı kilo kaybı veya atletlerde olduğu gibi vücut yağ oranının azaldığı durumlarda sık görülür.

Yumurtalıklarda kist veya tümör olması da sekonder amenore nedeni olabilir.

Nadiren hipotroidizm gibi hormonal nedenlerle adetler kesilebilir.

Devamlı sekonder amenore ise menopozla birlikte ortaya çıkar. Bazen menopoz 40 yaşından önce gerçekleşir ve erken menopoz olarak adlandırılır. Rahimin ameliyatla çıkarılması ile de adet görme son bulur.

Belirtiler nelerdir?
Amenore bir hastalık değil şikayettir. Başka şikayetlerin varlığı, nedenler hakkında bilgi vericidir.
Amenore, hormonal kaynaklı ise; kıllanmada artış, sivilcelerin yoğunluğu, göğüslerden süt gelmesi, kilo alımı gibi durumlarla birlikte olabilir.

Nasıl tanı konur ?
Doktorunuz öykünüzü sorgulayacak, sistemik ve jinekolojik muayenenizi yapacaktır. Aşağıdaki durumların varlığında sizden hormonal analiz yaptırmanız istenecektir:

Arka arkaya 3 kez veya daha fazla adet görmemişseniz,
Kıllanmada artış, göğüslerden süt gelmesi, görme bozukluğu, baş ağrısı,
16 yaşına ulaşmanıza rağmen ilk adetiniz gerçekleşmemişse,
14 yaşında olmanıza rağmen meme gelişimi ve normal kıllanmanız olmamışsa,

Nasıl tedavi edilir ?
Amenore, genellikle diğer şikayetler ve anormal fiziksel bulgularla birlikte olmadıkça tedavi gerektirmez.

Tedavi nedene yönelik olarak planlanır. Diyet ve egzersiz programı ile obezitenin tedavisi ile adetler tekrar eski haline dönebilir. Stresle başa çıkma yöntemlerini öğrenip uygulamak tedavide yardımcıdır.

Amenorenin nedeni, yumurtlamanın olmaması olabilir. Bu durumda yumurtalıklardan sadece östrojen salgılanır ve progesteron salınımı gerçekleşmez. Bu iki hormonun dengeli salınımı düzenli adet görmek için gereklidir. Bu durumda tedavi; eksik olan progesteron hormonunu yerine koymakla sağlanır.

Yumurtalıklarda kist veya tümör olması veya rahim veya vajinada adet kanının akımını engelleyen anatomik bir defekt varsa cerrahi tedavi gerekir.

Amenore ne kadar sürebilir ?
Rahimin cerrahi bir operasyonla çıkarılmasından sonra ve menopozda amenore süreklidir.
Doğum kontrol hapının kesilmesinden sonra oluşan amenore, yaklaşık 6 – 8 hafta, nadiren 1 yıl kadar sürebilir.
Amenore kaynağı, stres veya hastalıksa bu durum geçicidir ve genellikle tedavisiz, adetler normale döneceltir.

Leave a Reply