Mamografi

Mamografi

Meme dokusunun incelenmesini sağlayan röntgen filmidir.

Ne zaman yapılır?
Mamografi meme kanserinin erken tanısında önemlidir. Doktorun muayene ile saptayabildiğinden daha küçük meme kanserini tanımlayabilir.

Mamografi, doktor veya hastanın kendi muayenesinde kitle saptanması durumunda da yapılır. Kitlenin kanser veya iyi huylu bir yapıya bağlı olup olmadığını aydınlatmakta ve lokalizasyonunu saptamakta yardımcıdır. Her şüpheli kitleden sitolojik örnek veya biyopsi alınmalıdır.

Mamografi için nasıl hazırlanmalıyım?
Öncesinde duş almalı, deodorant, parfüm veya pudra sürmemelisiniz. Bu ürünler değerlendirmeyi etkileyebilirler.

Tetkik nasıl yapılacak?
Tetkik, radyoloji kliniğinde yapılmakta, işlem öncesi sutyen de dahil üzerinizdeki giysinizi çıkarmanız gerekmektedir. İşlem birkaç dakika sürmekte ve genellikle ağrısız olmaktadır. Bazen memelere uygulanan sıkıştırma nedeniyle ağrı hissedilebilir.

Tetkikten sonra neler olabilir?
Radyolog, mamografi sonucunuzu değerlendirecek ve problemli bölgeyi size gösterecektir. Sizden daha önceki durum hakkında bilgi sahibi olabilmek için önceki mamografilerinizi isteyebilir. Bunları yanınızda bulundurmalısınız.

Birinci derecede akrabalarınızda meme kanseri saptanmışsa, ilk mamografinizi 35 yaşında ve bundan sonra her yıl yaptırmalısınız. Ailede meme kanseri öyküsü yoksa ilk mamografi 40 yaşında, bundan sonra 50 yaşa kadar 2 yılda bir daha sonra her yıl yaptırılmalıdır.

Ayrıca her adet sonrası memede kitle kontrolünü kendiniz yapmalı ve yılda bir kez de doktorunuza meme muayenesi için gitmelisiniz.

Mamografinin yararları nelerdir?
Mamografi çeşitli meme hastalıklarının tanısında çok yardımcıdır. Meme kanserinin erken tanısı için önemlidir. 40 yaşından sonra her 10 kadından birinin meme kanseri olma riski mevcuttur. Mamografi, meme kanserini elle muayenede saptanabilecek büyüklüğe ulaşmadan 1 – 2 yıl önce saptamakta ve başarılı tedaviyi mümkün kılmaktadır.

Mamografinin riskleri nelerdir?
Bilinen bir riski olmamakla birlikte doktorunuzun önerdiği sıklıkta yaptırmalısınız.

Meme Başı Akıntısı

Meme Başı Akıntısı

Meme başı akıntısının bir çok nedeni olabilir. Meme başı akıntısı, meme başından gelen her çeşit akıntıdır. Meme başı üzerindeki çok minik delikler sıvının dışarı akışını sağlar.

Nasıl oluşur?
Meme başı akıntısı, bir hastalık değil bir hastalığın belirtisidir. Rengi ve kıvamı kadar her iki memeden de gelip gelmediği önemlidir.

Nedenler:

Erken gebelikte beyaz kokusuz akıntı olabilir ve normaldir.
Gebelikte ve emzirme döneminde, hemen emzirmenin kesilmesini takiben süt ve benzeri akıntılar normaldir.
Gebelik veya emzirme dönemi haricinde meme başından sütümsü yeşil akıntı gelmesi galaktore olarak adlandırılır.

Nedeleri; hormonal dengesizlik, hipofiz tümörü, belirli ilaçlar (trankilizanlar, doğum kontrol hapları), meme başı çevresindeki bezlerde kist oluşumu olabilir.

İltihaplı akıntı enfeksiyona işaret eder.

Tanısı nasıl konur?
Doktorunuz meme muayenenizi yapar, akıntıdan örnek alıp laboratuvara gönderir. Prolaktin hormonu ve diğer hormonların kanda düzeylerine bakılacaktır. Bu bize hipofiz bezindeki problemi saptamakta yardımcıdır. Mamografi ve meme ultrasonografisi ve hipofiz bezinin radyolojik açıdan değerlendirilmesi gerekebilir.

Tedavisi nedir?
Tedavi, altta yatan nedene bağlıdır. Tedavi; cerrahi ile tümörün çıkarılması, ilaçla tedavisi ve buna neden olan ilaçların kesilmesi şeklinde olabilir.

Ne gibi önlemler alabilirim?
Doktorunuzun önerilerini tutun ve verdiği ilaçları düzenli kullanın. Düzenli olarak meme başından gelen akıntının miktarını ve içeriğini kontrol edin.
Fibrokistik Meme Hastalığı

Fibrokistik meme hastalığı, memede kitlenin en yaygın nedenidir. Fibrokistler, fibröz doku ile sarılı içi su dolu kitlelerdir. Kansere dönüşümleri söz konusu değildir. Fibroadenom diğer bir memede kitle nedenidir ve iyi huylu oluşumlardır.

Nasıl oluşurlar?
Fibrokistlerin oluşum nedenleri bilinmemektedir. Ancak oluşumda, yumurtalıklardan salınan östrojen ve progesteron hormonunun etkisi olduğu düşünülmektedir. Kafein içeren içecek ve gıdaların bu değişimde rolü olabileceği sanılmaktadır.

Şikayetler nelerdir?
Bir veya her iki memede adet öncesi ve adet sırasında daha ağrılı olan kitlelerle görülebilir. Bazen hiç ağrı olmaksızın hasta elle muayenede kitleleri fark edebilir.

Tanısı nasıl konu?
Genellikle doktorunuz muayene ile hastalığın tanısını koyar. Tanıyı kesinleştirmek için mamografi çektirilmesi veya kistlerden parça alınarak sitolojik incelemenin yapılması gerekebilir.

Tedavisi nedir?
Kistlerin büyümesini ve yeni kistlerin oluşumunu önlemek için doktorunuz kafein içeren içecek ve gıdaları (kahve, çikolata) kesmenizi önerecektir. Ağrı yakınmanız için analjezik ilaçlar alabilirsiniz.

Günde 400-800 IU E vitamini almayı deneyebilirsiniz.
Bazı kistlerinizi doktorunuz muayenehane şartlarında aspire edebilir. Aspirasyon sonrası kist tamamen kaybolmazsa tekrar değerlendirilmesi gerekir.

Neler yapmalıyım?
Her adet sonrası kendiniz meme muayenenizi yapmalı ve doktorunuzun önerdiği sıklıkta mamografi yaptırmalısınız.
Memede kitle fibrokistik hastalığa bağlı olabileceği gibi kanser de olabilir.

Amenore

Adet olmaması (Amenore)

Amenore; adet zamanı gelmesine rağmen adet kanamasının olmamasıdır.

Primer ve sekonder olmak üzere iki tipi vardır. Primer amenore, 16 yaşına kadar ilk adet kanamasının olmamasıdır. Sekonder amenore ise önceden düzenli adeti olan hastanın adet vaktinin geçmesidir.

Nasıl oluşur?
Adet kanamasının gerçekleşmesi, rahim, rahim ağzı (serviks), vajinanın normal olması, yumurtalar ile beyinde hipofiz bezi ve hipotalamus adlı yapının düzenli çalışması ile sağlanır. Bunların herhangi birindeki anormallik amenore nedeni olabilir.

Primer amenore
İlk adetin 16 yaşına kadar görülememesi durumunda çoğu hastada neden bulunamaz. Hipotroidi gibi hormonal veya genetik nedenlerden kaynaklanabilir.
Bazı vakalarda rahim ve vajinanın doğumsal anatomik anomalileri nedendir, bu yapılarda oluşan çeşitli defektler adet kanının dışarı akmasını önleyebilir.

Sekonder amenore
Bu durumun en sık nedeni gebeliğin oluşmuş olmasıdır. Bazı bayanlar emzirme döneminde adet görmeyebilirler. Bazen de doğum kontrol hapının kesilmesini takip eden birkaç ay adet görülmeyebilir, genellikle bu durum 3 aydan uzun sürmez.

Sekonder amenore nedenleri:

Duygusal stresler
Depresyon
Beslenme bozuklukları
Antidepresan ve trankilizan ilaç kullanımı
Hızlı kilo kaybı veya alımı
Kronik hastalıklar ( böbrek yetmezliği, kolit)

Altı aydan uzun süren amenorelerde neden genellikle devam eden stres durumudur. Anoreksia nevroza (yeme bozukluğu) nedeniyle hızlı kilo kaybı veya atletlerde olduğu gibi vücut yağ oranının azaldığı durumlarda sık görülür.

Yumurtalıklarda kist veya tümör olması da sekonder amenore nedeni olabilir.

Nadiren hipotroidizm gibi hormonal nedenlerle adetler kesilebilir.

Devamlı sekonder amenore ise menopozla birlikte ortaya çıkar. Bazen menopoz 40 yaşından önce gerçekleşir ve erken menopoz olarak adlandırılır. Rahimin ameliyatla çıkarılması ile de adet görme son bulur.

Belirtiler nelerdir?
Amenore bir hastalık değil şikayettir. Başka şikayetlerin varlığı, nedenler hakkında bilgi vericidir.
Amenore, hormonal kaynaklı ise; kıllanmada artış, sivilcelerin yoğunluğu, göğüslerden süt gelmesi, kilo alımı gibi durumlarla birlikte olabilir.

Nasıl tanı konur ?
Doktorunuz öykünüzü sorgulayacak, sistemik ve jinekolojik muayenenizi yapacaktır. Aşağıdaki durumların varlığında sizden hormonal analiz yaptırmanız istenecektir:

Arka arkaya 3 kez veya daha fazla adet görmemişseniz,
Kıllanmada artış, göğüslerden süt gelmesi, görme bozukluğu, baş ağrısı,
16 yaşına ulaşmanıza rağmen ilk adetiniz gerçekleşmemişse,
14 yaşında olmanıza rağmen meme gelişimi ve normal kıllanmanız olmamışsa,

Nasıl tedavi edilir ?
Amenore, genellikle diğer şikayetler ve anormal fiziksel bulgularla birlikte olmadıkça tedavi gerektirmez.

Tedavi nedene yönelik olarak planlanır. Diyet ve egzersiz programı ile obezitenin tedavisi ile adetler tekrar eski haline dönebilir. Stresle başa çıkma yöntemlerini öğrenip uygulamak tedavide yardımcıdır.

Amenorenin nedeni, yumurtlamanın olmaması olabilir. Bu durumda yumurtalıklardan sadece östrojen salgılanır ve progesteron salınımı gerçekleşmez. Bu iki hormonun dengeli salınımı düzenli adet görmek için gereklidir. Bu durumda tedavi; eksik olan progesteron hormonunu yerine koymakla sağlanır.

Yumurtalıklarda kist veya tümör olması veya rahim veya vajinada adet kanının akımını engelleyen anatomik bir defekt varsa cerrahi tedavi gerekir.

Amenore ne kadar sürebilir ?
Rahimin cerrahi bir operasyonla çıkarılmasından sonra ve menopozda amenore süreklidir.
Doğum kontrol hapının kesilmesinden sonra oluşan amenore, yaklaşık 6 – 8 hafta, nadiren 1 yıl kadar sürebilir.
Amenore kaynağı, stres veya hastalıksa bu durum geçicidir ve genellikle tedavisiz, adetler normale döneceltir.